Phishingmail: herkennen, voorkomen en melden

Wat is phishingmail?

Een phishingmail is een nepbericht dat eruitziet alsof het van een betrouwbare partij komt, zoals je bank, een webshop of de overheid. Het is ontworpen om je persoonlijke gegevens (zoals wachtwoorden of accountgegevens) te stelen of malware te installeren. Criminelen gebruiken vaak valse afzenderadressen en creëren een gevoel van urgentie om slachtoffers te misleiden en ze naar nepwebsites te sturen.

Daarom zijn phishingmails zo gevaarlijk: als je op een link klikt en je gegevens invult, kunnen criminelen direct toegang krijgen tot je bankrekening, e-mail of socialmedia-accounts. Ook kunnen ze malware installeren waarmee ze wachtwoorden stelen of je bestanden blokkeren. Dat kan uitlopen op financiële schade of zelfs identiteitsfraude, waarbij iemand jouw identiteit misbruikt om aankopen te doen of leningen af te sluiten. Benieuwd hoe deze vorm van online oplichting precies werkt? Lees dan meer over wat phishing is en hoe criminelen hun slachtoffers misleiden.

Phishingmail herkennen: waar moet je op letten?

Phishing mail herkennen is vaak makkelijker dan je denkt – als je weet waar je op moet letten. Dit soort berichten bevatten bijna altijd meerdere waarschuwingssignalen. Wie de kenmerken van een phishing mail op tijd herkent, verkleint de kans op financiële schade en voorkomt dat zijn e-mail gehackt wordt of andere vormen van misbruik. Alertheid is dus je eerste en belangrijkste verdedigingslinie.

Kenmerken phishingmail:

• Spelfouten en vreemde zinnen. Officiële organisaties sturen zelden berichten met taal- of grammaticafouten. Onlogische zinnen of slechte vertalingen zijn een rode vlag.
• Dringende of dreigende toon. Er wordt druk gezet met meldingen als ‘Reageer binnen 24 uur’ of ‘Uw account wordt geblokkeerd’. Urgentie is een klassieke tactiek binnen social engineering.
• Verdacht afzenderadres. De naam lijkt betrouwbaar, maar het e-mailadres zelf wijkt subtiel af (bijvoorbeeld met extra tekens of een vreemd domein).
• Onverwachte bijlagen of links. Krijg je uit het niets een bijlage of link toegestuurd? Wees dan extra voorzichtig en gebruik een link checker om links te checken voordat je ze opent.
• Algemene aanhef. Berichten beginnen met ‘Beste klant’ of ‘Geachte gebruiker’ in plaats van je echte naam.
• Verzoek om persoonlijke of financiële gegevens. Betrouwbare organisaties vragen nooit via e-mail om wachtwoorden, pincodes of verificatiecodes.
• Mismatch tussen link en webadres. Beweeg met je muis over de link (zonder te klikken) en controleer of het webadres klopt.
• Te mooi om waar te zijn. Een onverwachte prijs, grote korting of plotselinge terugbetaling? Dan is extra controle verstandig.

Door deze signalen te herkennen, kun je een phishing mail herkennen voordat je in de val loopt.

Voorbeelden van phishingmails

Phishingmails lijken vaak afkomstig van bekende bedrijven of personen. Juist omdat ze zo herkenbaar ogen, trappen veel mensen erin. Door actuele voorbeelden te kennen, zie je sneller wanneer iets eigenlijk een scam is. Hieronder bespreken we veelvoorkomende scenario’s die op dit moment regelmatig opduiken in inboxen.

Ziggo-phishingmail

Er circuleren op het moment veel Ziggo-phishingmails in Nederlandse inboxen. In deze berichten wordt vaak verwezen naar een prijswijziging, een verlopen korting of een verplichte veiligheidscontrole van je account. Je zou zogenaamd snel actie moeten ondernemen om afsluiting te voorkomen. Via een knop als ‘Bevestig mijn gegevens’ of ‘Betaal nu’ kom je op een website die sterk lijkt op de echte Ziggo-omgeving, maar is ontworpen om je inlog- of betaalgegevens te stelen.

ANWB-phishingmail

Ook de naam van de ANWB wordt misbruikt in valse e-mails. Bij een ANWB-phishingmail wordt vaak verwezen naar een verlopen lidmaatschap, een openstaande factuur of een zogenaamd gewonnen prijs. Je wordt gevraagd om snel te betalen of je gegevens bij te werken. De toon is meestal dringend. Net als bij andere phishingpogingen leidt de link naar een valse website die nauwelijks van de echte ANWB-pagina te onderscheiden is.

Wero- of iDEAL-phishingmail

Nu iDEAL stap voor stap overgaat in Wero, spelen oplichters hier actief op in. Je ontvangt bijvoorbeeld een e-mail over de “overstap naar Wero”, een verplichte activatie van je nieuwe betaalprofiel of een betaling die opnieuw bevestigd moet worden. Soms wordt er verwezen naar een kleine verificatiebetaling om je account actief te houden. De link in het bericht leidt naar een nagemaakte betaalomgeving die sterk lijkt op een officiële Wero- of bankpagina, met als doel je bankgegevens of inlogcodes buit te maken.

Crypto phishing mail

In deze variant krijg je een e-mail waarin staat dat er een groot bedrag aan cryptovaluta aan je account is toegevoegd. Het bericht bevat details zoals het aantal coins, een klantnummer of zelfs een tijdelijk wachtwoord om het geloofwaardig te maken. De bedoeling is dat je enthousiast wordt en op de link klikt om je ‘tegoed’ te bekijken – maar die link leidt naar een valse website.

Valse e-mail van je bank

Je ontvangt een waarschuwing dat iemand heeft geprobeerd in te loggen op je bankaccount vanaf een onbekend apparaat. Dit soort berichten zie je ook vaak bij PayPal-oplichting, waarbij wordt beweerd dat er verdachte activiteit is gedetecteerd. Om problemen te voorkomen moet je zogenaamd direct je gegevens verifiëren via een link. Klik je daarop, dan kom je terecht op een nagemaakte bank- of PayPal-omgeving waar je inloggegevens worden buitgemaakt.

Beveiligingsmelding van social media

Deze phishingmail lijkt afkomstig van bijvoorbeeld Instagram of Facebook. Er staat dat iemand heeft geprobeerd in te loggen op je account en dat je onmiddellijk je wachtwoord moet wijzigen. De meegestuurde link leidt naar een nep-inlogpagina. Zodra je daar je gegevens invult, nemen criminelen je account over.

CEO-fraude (zakelijke e-mailfraude)

Bij deze gerichte aanval doet een oplichter zich voor als een directeur of leidinggevende. Een medewerker krijgt een dringende e-mail met het verzoek om snel een betaling uit te voeren naar een buitenlandse partner. Omdat het bericht van ‘de baas’ lijkt te komen en spoed heeft, wordt er soms zonder controle geld overgemaakt – rechtstreeks naar de rekening van de fraudeur.

Pakketfraude

Bij pakketfraude ontvang je een e-mail van een bezorgdienst zoals PostNL, DHL of UPS met de melding dat een pakket niet kon worden afgeleverd. Om een nieuwe bezorgafspraak te maken moet je op een link klikken. De website waar je terechtkomt vraagt om je adresgegevens of zelfs een kleine betaling. Soms wordt er bij het klikken al malware geïnstalleerd.

Valse Google Doc of gedeeld document

In deze scam lijkt het alsof iemand een document met je heeft gedeeld via Google Docs of Microsoft 365. De onderwerpregel bevat bijvoorbeeld de naam van een bekende. Klik je op de link, dan kom je op een valse inlogpagina terecht. Vul je daar je gegevens in, dan krijgt de aanvaller toegang tot je e-mailaccount.

“Gefeliciteerd, je hebt gewonnen!”

Dit soort valse e-mails melden dat je een prijs, cadeaubon of grote korting hebt gewonnen. Je hoeft alleen nog maar ‘even’ je gegevens te bevestigen. De belofte van een beloning moet je enthousiasme aanwakkeren, zodat je minder kritisch naar de afzender of link kijkt.

“Je hebt een betaling ontvangen”

Je krijgt een bericht dat er geld naar je is overgemaakt via een bekende betaaldienst. In de e-mail staan een bedrag en een naam om het geloofwaardig te maken. Om het geld te claimen moet je zogenaamd inloggen via de meegestuurde link. In werkelijkheid beland je op een nepplatform waar je inloggegevens worden onderschept.

Door deze voorbeelden te kennen, herken je sneller patronen en voorkom je dat je slachtoffer wordt van phishing.

Wat moet je doen als je een phishingmail hebt geopend?

Heb je een phishingmail geopend op je telefoon of laptop? Blijf rustig, maar onderneem wel direct actie. Het openen van een e-mail betekent niet dat je gelijk slachtoffer van phishingmail bent – het wordt pas risicovol als je op een link klikt, een bijlage downloadt of gegevens invult. 

Volg deze stappen:

1. 1.Blijf kalm en klik nergens op. Heb je de valse e-mail alleen geopend? Sluit hem dan direct. Klik niet op links en download geen bijlagen.
2. 2.Wijzig direct je wachtwoorden. Heb je toch op een link geklikt en gegevens ingevuld? Verander dan meteen de wachtwoorden van je e-mail, bank, social media en andere belangrijke accounts. Gebruik unieke en sterke wachtwoorden en zet waar mogelijk tweefactorauthenticatie aan.
3. 3.Controleer je bankrekening en blokkeer je pas indien nodig. Heb je betaalgegevens ingevuld? Neem meteen contact op met je bank om je rekening of betaalpas te blokkeren en meld verdachte transacties.
4. 4.Voer een virusscan uit. Heb je op een link geklikt of een bijlage gedownload? Scan je apparaat direct met betrouwbare antivirussoftware om eventuele malware te detecteren en te verwijderen.
5. 5.Meld de phishing mail. Stuur de valse e-mail door naar de organisatie die wordt nagebootst en meld het incident bij de Fraudehelpdesk. Zo help je voorkomen dat anderen slachtoffer worden.
6. 6.Doe aangifte bij financieel verlies of ernstige schade. Is er geld gestolen of zijn je accounts misbruikt? Neem dan contact op met de politie en doe aangifte van online fraude.

Snel handelen maakt een groot verschil. Zelfs als je twijfelt, is het beter om voorzorgsmaatregelen te nemen dan af te wachten.

Hoe kun je phishingmail melden?

Door phishingmail te melden, kunnen providers en organisaties sneller ingrijpen. Stuur het bericht door naar de Fraudehelpdesk, informeer de organisatie uit wiens naam de e-mail is verstuurd en gebruik bij je e-mailprovider de optie om het bericht als phishing te rapporteren. Verwijder de e-mail pas nadat je deze stappen hebt doorlopen. 

Volg deze stappen om een phishing mail te melden:

1. 1.Meld het via je e-mailprogramma. De meeste e-maildiensten, zoals Gmail of Outlook, hebben een knop zoals ‘Phishing melden’ of ‘Rapporteren als phishing’. Hiermee geef je het bericht direct door aan de provider, die het kan blokkeren voor andere gebruikers.
2. 2.Stuur de e-mail door naar de Fraudehelpdesk. In Nederland kun je verdachte berichten doorsturen naar valse-email@fraudehelpdesk.nl. Zij verzamelen meldingen en waarschuwen actief voor actuele phishingcampagnes.
3. 3.Informeer de organisatie die wordt nagebootst. Doet de e-mail zich voor als je bank, Ziggo of ANWB? Stuur het bericht dan ook door naar de officiële klantenservice van die organisatie. Veel bedrijven hebben een speciaal meldpunt voor phishing.
4. 4.Doe aangifte bij financiële schade. Is er geld afgeschreven of zijn je gegevens misbruikt? Neem dan contact op met je bank én doe aangifte bij de politie. Hoe sneller je dit doet, hoe groter de kans dat verdere schade wordt beperkt.
5. 5.Verwijder de e-mail definitief. Nadat je de phishingmail hebt gemeld, verwijder je deze uit je inbox én uit je prullenbak.

Door phishing actief te melden, bescherm je niet alleen jezelf, maar help je ook anderen om veilig online te blijven.

Hoe kun je jezelf tegen phishing mail beschermen?

Met een paar slimme gewoontes verklein je de kans dat je in phishing trapt aanzienlijk. Door alert te blijven en je digitale beveiliging op orde te hebben, bescherm je niet alleen je gegevens maar ook je geld en identiteit. Hieronder vind je praktische tips om phishingmails te voorkomen.

• Controleer de afzender. Kijk niet alleen naar de naam, maar vooral naar het e-mailadres. Kleine afwijkingen in het domein kunnen wijzen op fraude. Twijfel je? Neem dan rechtstreeks contact op met de organisatie via de officiële website.
• Klik niet zomaar op links. Beweeg met je muis over een link om het echte webadres te bekijken. Ziet het er vreemd uit of komt het niet overeen met de afzender? Klik dan niet. Extra beveiliging zoals e-mailbescherming kan verdachte links automatisch detecteren en blokkeren.
• Gebruik sterke, unieke wachtwoorden en zet 2FA aan. Gebruik voor elk account een ander wachtwoord en schakel waar mogelijk tweestapsverificatie in. Zo blijft je account beschermd, zelfs als je gegevens in een datalek worden blootgesteld en op het dark web verschijnen.
• Houd je software up-to-date. Updates voor je besturingssysteem, browser en apps bevatten vaak beveiligingspatches. Door die direct te installeren, maak je het hackers moeilijker om misbruik te maken van kwetsbaarheden.
• Wees voorzichtig met persoonlijke informatie. Deel nooit zomaar wachtwoorden, pincodes of verificatiecodes via e-mail. Betrouwbare organisaties vragen hier niet om. Meer algemene tips lees je in deze gids over veilig internetten.
• Blijf op de hoogte van actuele phishingcampagnes. Door recente voorbeelden te bekijken, herken je sneller nieuwe trucs. Op deze pagina van de Fraudehelpdesk kun vind je een overzicht van actuele valse e-mails die in omloop zijn.
• Gebruik extra beveiliging zoals een VPN. Met een betrouwbare VPN versleutel je je internetverbinding, wat met name belangrijk is op openbare wifi-netwerken. In combinatie met functies zoals Threat Protection Pro™ worden schadelijke websites en downloads automatisch geblokkeerd voordat ze schade kunnen aanrichten.

Door deze maatregelen toe te passen, verklein je de kans dat phishingmails succesvol zijn – en houd je je online omgeving een stuk veiliger.